एजेन्सी । इरान र अमेरिकाबीचको तनाव चर्किँदै जाँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्यमा उच्च वृद्धि भएको छ । हर्मुज जलमार्गबाट पार हुन खोज्ने एक दर्जनभन्दा बढी जहाजमाथि इरानले आक्रमण गरेको समाचार सार्वजनिक भएसँगै तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० अमेरिकी डलरभन्दा माथि पुगेको हो ।
तेहरानले बुधबारदेखि तेल तथा ग्यासको रणनीतिक ढुवानी मार्ग हर्मुजमा आफ्नो पकड थप बलियो बनाउँदै जलमार्ग बाहिरको ‘नो-गो जोन’ समेत विस्तार गरेको छ। फेब्रुअरी २८ मा अमेरिकासँग युद्ध सुरु भएयता इरानले हर्मुज क्षेत्रमा यातायातमा प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बेन्चमार्क मानिने ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य बिहीबार एसियाली कारोबारमा प्रतिब्यारेल १०१.२८ अमेरिकी डलर पुगेको थियो। जुलाईपछि पहिलोपटक ब्रेन्टको मूल्य १०० डलरभन्दा माथि पुगेको हो।
इरानको सरकारी सञ्चारमाध्यमका अनुसार इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्सले हर्मुज जलमार्ग पार गर्ने क्रममा रहेका दुई अमेरिकी जहाज, आठ तेल ट्याङ्कर र अन्य १० जहाजमाथि आक्रमण गरेको थियो। उक्त घटनापछि कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र उछाल आएको जनाइएको छ।
इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले बुधबार ओमानको खाडी र अरब सागरका केही भागलाई समेत नयाँ प्रतिबन्धित क्षेत्रमा समावेश गरेको जनाएको छ।
गार्ड्सका प्रवक्ता हुसेन मोहेबीले निर्धारित समन्वयबिना कुनै जहाज उक्त क्षेत्रमा प्रवेश गरे इरानी प्रतिबन्धको अधीनमा पर्ने चेतावनी दिएका छन्।
फेब्रुअरीमा युद्ध सुरु भएदेखि इरानले हर्मुज जलमार्गमाथि आफ्नो नियन्त्रण रहेको दाबी गर्दै आएको छ। इरानले आफ्नो जलमार्ग प्रयोग गर्नुअघि जहाजहरूले अनुमति लिनुपर्ने र पारवहन शुल्क तिर्नुपर्ने बताउँदै आएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धमा अमेरिकाले विजय हासिल गरेपछि तेलको मूल्य तत्काल घट्ने दाबी गरेका छन्। उनले हर्मुज जलमार्गको नाम ‘ट्रम्प स्ट्रेट’ राख्ने सुझावसमेत दोहोर्याएका छन्।
ट्रम्पले इरान अब लामो समय युद्ध लड्न नसक्ने दाबी गर्दै नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि निर्वाचनपछि युद्ध अन्त्य हुने बताएका छन्। यद्यपि वाल स्ट्रिट जर्नलले अमेरिकी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै ट्रम्पका शीर्ष सल्लाहकारहरूले युद्ध उनको कार्यकालको बाँकी दुई वर्षसम्म पनि जारी रहन सक्ने चेतावनी दिएको जनाएको छ।
इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्सले अमेरिकी सेनाले पाँच इरानी तेल ट्यांकर नष्ट गरेको प्रतिक्रियास्वरूप जोर्डनस्थित अमेरिकी सैन्य अखडामा आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ।
जोर्डनको सेनाले आफ्नो भूमिमा प्रहार गरिएका १८ वटा क्षेप्यास्त्र खसालेको जनाएको छ। अमेरिकी सेनाले भने आफ्ना लडाकु विमानलाई लक्षित गरी भएको इरानी आक्रमणको जवाफ दिइरहेको बताएको छ। एक साताभन्दा कम अवधिमा यस्तो घटना दोस्रोपटक भएको जनाइएको छ।
इरानको विदेश मन्त्रालयले आफ्ना तेल ट्यांकरमाथि भएको आक्रमणको निन्दा गर्दै त्यसलाई क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षाका लागि प्रत्यक्ष खतरा भनेको छ। अमेरिकी सैन्य सुविधालाई लक्षित गरी गरिएको आक्रमण ‘आत्मरक्षाका लागि’ भएको इरानको दाबी छ।
इरानी रिभोलुसनरी गार्ड्सले अमेरिकाले आफ्ना सर्त पूरा गरे युद्ध अन्त्य गर्न सकिने जनाएको छ। गार्ड्सका प्रवक्ता मोहेबीका अनुसार अमेरिकाले नयाँ धम्की बन्द गर्नुपर्ने, लेबनानबाट इजरायली सेना फिर्ता हुनुपर्ने, यमनमाथिको नाकाबन्दी अन्त्य गर्नुपर्ने तथा अमेरिकाले रोक्का गरेको इरानी सम्पत्ति फुकुवा गर्नुपर्ने माग गरिएको छ।
त्यस्तै, इरानको आणविक तथा क्षेप्यास्त्र क्षमतामा कुनै हस्तक्षेप गर्न नहुने इरानको सर्त छ।
यसैबीच, अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (आईएईए) को बोर्ड अफ गभर्नर्सले बुधबार इरानमाथि थप कूटनीतिक दबाब सिर्जना गर्ने प्रस्ताव पारित गरेको छ। प्रस्ताव २३-३ मतले पारित भएको थियो भने आठ सदस्य अनुपस्थित थिए। रुस, चीन र नाइजरले प्रस्तावको विपक्षमा मतदान गरेका थिए।
इरानका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय आणविक निगरानी निकायका प्रतिनिधिले अमेरिकी दबाबमा प्रस्ताव पारित गरिएको दाबी गर्दै त्यसको कुनै आधार नभएको र यसबाट कुनै परिणाम नआउने बताएका छन्।
यसैबीच, इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले इरानमाथि भइरहेको संयुक्त आक्रमणको उद्देश्य इरानी शासनलाई कमजोर बनाउनु रहेको दाबी गरेका छन्। उनले इरान ध्वस्त हुने अवस्थामा पुगेको दाबीसमेत गरेका छन्।
